Đại hội XIV của Đảng: Khơi dậy khát vọng bứt phá của kinh tế tư nhân

1. Từ "một thành phần" đến "một động lực quan trọng nhất" của nền kinh tế

40 năm trước, tại Đại hội Đảng lần thứ VI - dấu mốc mở đầu thời kỳ Đổi mới, khi chủ trương phát triển nền kinh tế nhiều thành phần được xác lập, kinh tế tư nhân lần đầu tiên được khẳng định là một thành phần kinh tế, phát triển không hạn chế về địa bàn, quy mô, ngành nghề mà pháp luật không cấm. Nhìn lại, GS.TS. Lê Hồng Hạnh, Chủ tịch Trung tâm Trọng tài Quốc tế Việt Nam (VIACnhấn mạnh, công cuộc đổi mới đã tạo nền móng cho một tinh thần cải cách chính sách để kinh tế tư nhân được cởi trói và trỗi dậy mạnh mẽ, góp phần đưa Việt Nam từ nền kinh tế tập trung, bao cấp chuyển sang kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, tự chủ và hội nhập, vươn ra thế giới bằng chính nội lực của mình.

Từ Đại hội VII đến Đại hội XIII, Đảng từng bước mở rộng quyền phát triển, xác định vai trò ngày càng quan trọng của kinh tế tư nhân. Tại Hội nghị lần thứ V Ban Chấp hành Trung ương khóa IX (năm 2002), vấn đề phát triển kinh tế tư nhân được Trung ương đưa ra thảo luận trong một chuyên đề riêng và ra Nghị quyết "Về tiếp tục đổi mới cơ chế, chính sách, khuyến khích và tạo điều kiện phát triển kinh tế tư nhân". Trong đó, Nghị quyết khẳng định, phát triển kinh tế tư nhân là vấn đề chiến lược lâu dài trong phát triển nền kinh tế nhiều thành phần định hướng xã hội chủ nghĩa, góp phần quan trọng thực hiện thắng lợi nhiệm vụ trung tâm là phát triển kinh tế, công nghiệp hóa, hiện đại hóa, nâng cao nội lực của đất nước trong hội nhập kinh tế quốc tế.

Năm 2017, Nghị quyết số 10 của Ban Chấp hành Trung ương xác định kinh tế tư nhân là động lực quan trọng của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Nghị quyết thống nhất nhận thức, tư tưởng, hành động trong triển khai các chủ trương, chính sách về phát triển kinh tế tư nhân; xóa bỏ mọi rào cản, định kiến, tạo mọi điều kiện thuận lợi để phát triển kinh tế tư nhân lành mạnh, đúng hướng; thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân ở các ngành, lĩnh vực mà pháp luật không cấm, phát huy phong trào khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo; tăng cường khả năng tiếp cận các nguồn lực…

Trong năm cuối nhiệm kỳ Đại hội XIII, Nghị quyết 68-NQ/TW ngày 4/5/2025 được ban hành, khẳng định quan điểm “kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế quốc gia”. Đây là bước tiến mạnh mẽ về nhận thức, lý luận và thực tiễn của Đảng trong phát triển nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa(1).

GS.TS. Lê Hồng Hạnh nhìn nhận, trong bối cảnh hiện nay, tạo sự thôi thúc mạnh mẽ trong cải cách thể chế; thiết lập và duy trì môi trường kinh doanh thuận lợi cho kinh tế tư nhân là yêu cầu quan trọng từ thực tiễn, có thể ví như là một "liều thuốc tinh thần" giúp cho các doanh nghiệp có thêm niềm tin vào thể chế để tự tin đổi mới sáng tạo.

“Việc nhấn mạnh vai trò là ‘một động lực quan trọng nhất’ của kinh tế tư nhân trong bối cảnh nền kinh tế đang chuyển mình và cần những đổi mới mang tính đột phá đã tạo ra cú hích thể chế mạnh mẽ, giúp thống nhất tư duy, nhận thức, tạo nền tảng để chuyển hóa thành hành động cụ thể trong việc thúc đẩy phát triển kinh tế tư nhân”, ông nhấn mạnh.

Không chỉ khẳng định vai trò, Nghị quyết còn trân trọng, nuôi dưỡng tinh thần kinh doanh của doanh nhân - những người "chiến sĩ trên mặt trận kinh tế". Theo TS. Nguyễn Sĩ Dũng, Thành viên Hội đồng Tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội, tư duy đột phá này không chỉ thể hiện sự trưởng thành về nhận thức trong Đảng, mà còn là cam kết chính trị mạnh mẽ gửi tới cộng đồng doanh nghiệp, hộ kinh doanh và toàn thể nhân dân: Nhà nước sẽ là người kiến tạo, doanh nghiệp là trung tâm, phát triển kinh tế tư nhân là chiến lược lâu dài chứ không phải biện pháp tình thế.

“Nghị quyết 68 không chỉ là định hướng chiến lược phát triển kinh tế tư nhân, mà còn là nền tảng tạo dựng niềm tin vững chắc cho người dân và doanh nghiệp - để họ tin rằng khởi nghiệp là con đường chính đáng, làm giàu là điều được khuyến khích, đổi mới sáng tạo là đòn bẩy của phát triển, và pháp luật là chỗ dựa an toàn cho mọi nỗ lực cống hiến”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng đánh giá.

Để kinh tế tư nhân thực sự trở thành “một động lực quan trọng nhất”, Nghị quyết đặt ra những mục tiêu cụ thể: Đến năm 2030, kinh tế tư nhân là lực lượng tiên phong trong phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, với 2 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế; ít nhất 20 doanh nghiệp lớn tham gia chuỗi giá trị toàn cầu; đóng góp khoảng 55 - 58% vào GDP, giải quyết 84 - 85% việc làm xã hội. Năng suất lao động tăng bình quân khoảng 8,5 - 9,5%/năm; thuộc nhóm 3 nước đứng đầu ASEAN và nhóm 5 nước đứng đầu khu vực châu Á về năng lực công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số. Tầm nhìn đến năm 2045 được mở rộng hơn, với ít nhất 3 triệu doanh nghiệp hoạt động trong nền kinh tế, có năng lực cạnh tranh cao trong khu vực và quốc tế, đóng góp khoảng trên 60% GDP(2).

TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhìn nhận, những mục tiêu này không chỉ là những con số định lượng, mà còn là thông điệp khơi dậy tinh thần tự hào dân tộc, khát vọng làm giàu chính đáng, ý chí đổi mới và tinh thần dấn thân của doanh nhân, doanh nghiệp và mỗi người dân Việt Nam.

Để hiện thực hóa, Nghị quyết nhấn mạnh yêu cầu đổi mới tư duy, nhận thức về kinh tế tư nhân; đẩy mạnh cải cách, hoàn thiện, nâng cao chất lượng thể chế, chính sách; tăng cường cơ hội tiếp cận các nguồn lực đất đai, vốn, nhân lực; thúc đẩy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh. Thông qua đó, hình thành và phát triển nhanh các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn, tiềm lực mạnh, tầm cỡ khu vực và toàn cầu; tham gia vào các lĩnh vực chiến lược, dự án trọng điểm cấp quốc gia.

“Những giải pháp ấy chính là chìa khóa tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế - nguyên nhân sâu xa kìm hãm sự phát triển của khu vực tư nhân suốt nhiều năm qua. Và hơn thế, chúng là biểu hiện rõ ràng của một tư duy mới: Không còn xem kinh tế tư nhân như đối tượng điều tiết, mà như một đối tác đồng hành, một lực lượng chiến lược trong công cuộc phát triển quốc gia”, TS. Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh.

Theo chuyên gia, tầm nhìn mới về kinh tế tư nhân không chỉ là sự điều chỉnh chiến lược, mà còn là sự khai phóng nội lực dân tộc trong một thế giới cạnh tranh và biến động. Một nền kinh tế với doanh nghiệp tư nhân trong nước lớn mạnh, doanh nghiệp FDI gắn kết và đồng hành, cùng một Nhà nước kiến tạo hiện đại, chính là công thức cho khát vọng phát triển đến năm 2045 - thời điểm Việt Nam đặt mục tiêu trở thành quốc gia thu nhập cao.

Kinh tế tư nhân hiện đóng góp khoảng 51% GDP, trên 30% thu ngân sách và sử dụng 82% tổng số lao động cả nước. Trong 564 công trình, dự án quy mô lớn đồng loạt được khởi công, khánh thành trên cả nước trong năm 2025, vốn của khu vực kinh tế tư nhân chiếm tới 74,6%.

2. Những chuyển  biến thực chất

Trên thực tế, kể từ sau khi Nghị quyết 68 được ban hành, nhận thức về vị trí, vai trò của kinh tế tư nhân “là một động lực quan trọng nhất trong nền kinh tế quốc gia” đã được thẩm thấu, tăng cường và được củng cố trong xã hội và trong doanh nghiệp, trong đội ngũ cán bộ, công chức(3).

Kết quả triển khai nghị quyết được phản ánh rõ nét qua các con số: Bình quân mỗi tháng có hơn 18.000 doanh nghiệp thành lập mới, tăng gần 37,88% so với trước đó. Tính chung cả năm 2025 có tới hơn 300.000 doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, tăng trên 30% so với cùng kỳ; tổng số vốn đăng ký đạt trên 6 triệu tỷ đồng, tăng trên 71%. Cùng với đó, hơn 3.000 thủ tục hành chính, 2.200 điều kiện kinh doanh và hơn 13.000 ngày (thời gian thực hiện thủ tục) được cắt giảm.

Nhiều văn bản quy phạm pháp luật quan trọng đã được ban hành hoặc sửa đổi kịp thời để thể chế hóa Nghị quyết số 68 và các chủ trương của Đảng, trong đó có nhiều luật điều chỉnh trực tiếp phát triển kinh tế tư nhân như: Luật Đầu tư, Luật Doanh nghiệp (sửa đổi năm 2025), Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, Luật Thuế thu nhập cá nhân (sửa đổi năm 2025), Luật Khoa học và Công nghệ; nghị định hướng dẫn Luật Công nghệ cao, Luật PPP, Luật Đấu thầu(4)...

“Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 68-NQ/TW ngày 04/5/2025 về phát triển kinh tế tư nhân với những cải cách đột phá, đang và sẽ tiếp tục tạo ra sự chuyển biến mạnh mẽ, quyết liệt hơn trong nhận thức và hành động, tạo ra nền tảng phát triển mới cho khu vực kinh tế này”, TS. Võ Trí Thành, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, Viện trưởng Viện chiến lược, thương hiệu và cạnh tranh đánh giá.

Ông cho rằng, tinh thần cải cách thể chế một khi được chuyển hóa thành hành động cụ thể, thì kinh tế tư nhân, trọng tâm là lực lượng doanh nghiệp sẽ thực sự có thể “làm nên chuyện”, phát huy tối đa tiềm lực và sức bật. “Lực lượng kinh tế tư nhân đã và đang đón nhận lời hiệu triệu để hướng tới trở thành lực lượng tiên phong trong kỷ nguyên mới; lực lượng chủ lực, đi đầu trong ứng dụng công nghệ và đổi mới, sáng tạo; có năng lực cạnh tranh toàn cầu, hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng quốc tế…”, TS. Võ Trí Thành nhìn nhận.

Nhận định này của chuyên gia càng được củng cố khi nhìn vào những chuyển biến rõ nét trong hành động của các doanh nghiệp tư nhân lớn sau khi được kiến tạo động lực từ các đột phá chính sách. Trong từng lĩnh vực, đều chứng kiến sự vươn lên mạnh mẽ và không ngừng mở rộng tầm ảnh hưởng của những doanh nghiệp tư nhân mang trong mình khát vọng lớn.

Mục tiêu phát triển doanh nghiệp không còn đơn thuần là hiệu quả kinh doanh, đóng góp ở khía cạnh kinh tế mà còn là sự gắn kết chặt chẽ về tầm nhìn, tư duy phát triển với những chiến lược của quốc gia trong giai đoạn mới. Đó là đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế, dựa trên chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, thúc đẩy hạ tầng, nguồn nhân lực, năng lượng, an sinh - xã hội và khẳng định vị thế toàn cầu. Phát triển bền vững, trách nhiệm xã hội và vươn mình cùng đất nước dường như đã chuyển hóa thành triết lý kinh doanh của không ít doanh nghiệp, doanh nhân.

Trong năm 2025, Vingroup đã mở rộng thêm các trụ cột mới có ý nghĩa chiến lược đối với sự phát triển bền vững của quốc gia đó là là hạ tầng, năng lượng xanh và công nghệ. Ở lĩnh vực hạ tầng, Tập đoàn đã đưa vào hoạt động Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC) quy mô 900.000m2 - Tổ hợp triển lãm, kinh tế, văn hóa hiện đại và lớn nhất Đông Nam Á và thuộc top 10 thế giới với tiến độ thi công thần tốc. Dự án sân vận động Trống Đồng đạt chuẩn FIFA, được xây dựng trên diện tích 73,3ha, đủ tiêu chuẩn đăng cai các đại hội thể thao châu Á, Thế vận hội Olympic… tại Khu đô thị thể thao Olympic cũng được khởi công trong năm 2025. Vingroup còn nhận trọng trách triển khai hai tuyến đường sắt tốc độ cao là Bến Thành - Cần Giờ (TP.HCM) và Hà Nội - Quảng Ninh, cho thấy vai trò ngày càng rõ nét của doanh nghiệp tư nhân trong phát triển kết cấu hạ tầng quốc gia.

Ở lĩnh vực năng lượng, Vingroup đã khởi công chuỗi dự án điện khí, điện gió tại Hải Phòng, Hà Tĩnh, góp phần hiện thực hóa cam kết Net Zero vào năm 2050 của Việt Nam. Trong đó, Nhà máy nhiệt điện LNG Hải Phòng nằm trong khu công nghiệp Tân Trào, diện tích 100ha, công suất 4.800 MW, quy mô vốn hơn 178.000 tỷ đồng là nhà máy điện khí LNG lớn nhất Việt Nam, nằm trong nhóm hàng đầu thế giới theo Quy hoạch điện VIII. Công nghệ LNG giúp giảm phát thải, hạn chế bụi và khí độc so với than, dầu, góp phần thúc đẩy quá trình chuyển dịch năng lượng sạch.

Song song, VinFast thúc đẩy chuyển dịch giao thông xanh với doanh số gần 200.000 xe ô tô điện trên toàn cầu, trong khi VinMotion cho thấy nỗ lực đưa sản phẩm công nghệ và trí tuệ Việt Nam hội nhập sâu vào dòng chảy thế giới, hưởng ứng mạnh mẽ tinh thần Nghị quyết số 57 về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Nếu Vingroup tập trung vào các mũi nhọn hạ tầng, năng lượng, chuyển đổi xanh và công nghệ, thì Sun Group cho thấy vai trò của doanh nghiệp tư nhân đồng hành cùng đất nước trong việc mở rộng không gian phát triển và nâng tầm dịch vụ - du lịch - hạ tầng. Mang trong mình sứ mệnh “làm đẹp những vùng đất”, Sun Group những năm qua đã góp phần định hình diện mạo mới cho ngành du lịch nghỉ dưỡng cao cấp tại Việt Nam, ghi dấu tại nhiều địa phương như Sa Pa, Quảng Ninh, Phú Quốc, Đà Nẵng… Đây là nền tảng quan trọng để Tập đoàn tiếp tục góp lực thực hiện nhiệm vụ quốc gia trong giai đoạn mới là xây dựng và phát triển các trung tâm dịch vụ, du lịch chất lượng cao, mang đậm bản sắc văn hóa, con người Việt Nam.

Không dừng lại ở du lịch, Sun Group còn là một trong những doanh nghiệp tiên phong nhận tham gia triển khai các dự án hạ tầng chiến lược như Cảng hàng không quốc tế Vân Đồn, Cảng tàu khách quốc tế Hạ Long, cao tốc Móng Cái - Vân Đồn…

Hiện Tập đoàn đang triển khai tuyến tàu điện đô thị LRT giai đoạn I với tổng vốn gần 9.000 tỷ đồng, Trung tâm hội nghị và triển lãm APEC với phòng hội nghị lớn nhất thế giới, Nhà biểu diễn đa năng tại Phú Quốc; Khu thể thao Rạch Chiếc với sân vận động sức chứa 65.000 - 75.000 chỗ tại TP.HCM; tuyến đường kết nối sân bay Gia Bình - Hà Nội, Nhà hát Opera Hà Nội và cải tạo công viên hai bên sông Tô Lịch (Hà Nội); mở rộng và khai thác Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc…

Ông Đặng Minh Trường - Chủ tịch HĐQT Sun Group chia sẻ với báo chí: “Nếu các hạng mục 'đầu tư phần cứng' đang đóng góp trực tiếp cho nền kinh tế địa phương, cho tăng trưởng GDP và nâng tầm vị thế Việt Nam trên bản đồ du lịch toàn cầu thông qua sự gia tăng của lượng khách quốc tế - qua đó gián tiếp nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia - thì ở 'phần mềm', chúng tôi đã và sẽ tiếp tục đầu tư theo chiều sâu, tập trung vào những lĩnh vực góp phần nâng cao tay nghề, tri thức, văn hoá và sức khỏe của người Việt. Đó không chỉ là trách nhiệm của doanh nghiệp trước các chủ trương đúng đắn, quyết liệt của Chính phủ, mà còn là hành động cụ thể thể hiện quyết tâm đưa Nghị quyết 68 vào cuộc sống”.

Từ một số lát cắt tiêu biểu của Vingroup và Sun Group, có thể thấy khu vực kinh tế tư nhân đang ngày càng đảm nhận những vai trò mang tính nền tảng, gắn trực tiếp với năng lực cạnh tranh dài hạn của quốc gia. Nhận định về điều này, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng, Viện Thương mại và Kinh tế quốc tế, Đại học Kinh tế quốc dân nhận định: “Khi Đại hội XIV xác lập rõ vai trò trung tâm của kinh tế tư nhân và yêu cầu hạ tầng phải đi trước một bước, thì đây là thời điểm chín muồi để khu vực tư nhân tham gia sâu hơn vào phát triển hạ tầng, qua đó mở rộng không gian tăng trưởng và nâng cao vị thế của doanh nghiệp Việt trong chuỗi giá trị khu vực và toàn cầu”.

Ở một khía cạnh khác, khi khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác lập là nền tảng cốt lõi của mô hình tăng trưởng mới, những doanh nghiệp công nghệ hàng đầu càng được củng cố vai trò và được giao trọng trách làm chủ công nghệ lõi, phát triển sản phẩm công nghệ “Make in Viet Nam”. Trong đó có Tập đoàn Công nghệ CMC, đơn vị đã nhận nhiệm vụ quốc gia Chuyển đổi số, với trọng trách phát triển nền tảng điện toán đám mây CMC Cloud và xây dựng hệ sinh thái trí tuệ nhân tạo Việt - C.OpenAI.

Song song với phát triển nền tảng số, CMC đầu tư mạnh cho hạ tầng công nghệ dài hạn khi khởi công Tổ hợp Không gian sáng tạo CCS Hà Nội với tổng vốn đầu tư 300 triệu USD, là “bàn đạp” để Tập đoàn tăng cường hiện diện trên trường quốc tế.

CMC còn thể hiện năng lực triển khai quy mô lớn thông qua việc làm chủ mạng trục CVCS - tuyến cáp xuyên Việt đầu tiên do doanh nghiệp trong nước sở hữu, kết nối trực tiếp với các tuyến cáp biển quốc tế. Đặt trong khát vọng phát triển đất nước đến năm 2045, Chủ tịch CMC Nguyễn Trung Chính khẳng định: “CMC không chỉ xây dựng một doanh nghiệp, mà chúng tôi đang cùng cộng đồng công nghệ kiến tạo tương lai. Đó là hành trình thể hiện khát vọng Việt: Make in Vietnam - Go Global bằng tri thức và bản lĩnh người Việt”.

Nhận định về vai trò của doanh nghiệp tư nhân trong lĩnh vực công nghệ, PGS.TS. Nguyễn Thường Lạng cho rằng: “Nếu nói lĩnh vực nào khu vực tư nhân đang làm tốt và có thể làm tốt hơn nữa, thì đó chính là hạ tầng số và công nghệ thông tin. Thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp tư nhân đã đi trước, làm chủ công nghệ, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, số hóa quy trình và tổ chức thi công, vận hành rất hiệu quả. Đây là lợi thế rất lớn của Việt Nam trong giai đoạn tới”.

Xuất phát điểm là một quốc gia thuần nông, với tiềm năng dồi dào, Đảng và Nhà nước xác định phát triển nông nghiệp theo hướng xanh, sinh thái, tuần hoàn, theo chuỗi giá trị, có hiệu quả. Trong dòng chảy chuyển đổi mô hình phát triển ngành nông nghiệp, Tập đoàn PAN là một trong những doanh nghiệp nông nghiệp - thực phẩm sớm lựa chọn con đường phát triển theo chiều sâu, gắn chặt chiến lược doanh nghiệp với định hướng chung của quốc gia.

Cụ thể, Tập đoàn chuyển hướng sang phát triển chuỗi giá trị khép kín, tăng tốc chuyển đổi số toàn hệ thống, tối ưu nền tảng quản trị, tái cấu trúc thị trường xuất khẩu và dịch chuyển trọng tâm sang các thị trường có tiêu chuẩn cao, ổn định và bền vững. Chiến lược này giúp PAN không chỉ duy trì đà tăng trưởng mà còn từng bước mở rộng hiện diện tại hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ, với danh mục sản phẩm ngày càng đa dạng trong lĩnh vực nông nghiệp - thực phẩm.

Trước những thách thức dài hạn như biến đổi khí hậu, rào cản kỹ thuật và yêu cầu ESG ngày càng khắt khe, PAN xác định khoa học - công nghệ và quản trị hiện đại là nền tảng cốt lõi cho tăng trưởng bền vững. Bước sang kỷ nguyên vươn mình của đất nước, PAN xác định đây là thời điểm để tái định vị vai trò, từ một doanh nghiệp nông nghiệp - thực phẩm trong nước trở thành chủ thể có năng lực dẫn dắt chuỗi giá trị theo chuẩn mực quốc tế.

Doanh nghiệp mạnh thì đất nước mới hùng cường. Có những hành trình của doanh nghiệp tư nhân đã trở thành câu chuyện truyền cảm hứng mạnh mẽ trong toàn cộng đồng. Trong đó, Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình đã có một quá trình vượt khó và tự đổi mới nhiều cảm xúc. Giai đoạn 2021 - 2025 được xem là phép thử khắc nghiệt, khi doanh nghiệp chịu tác động nặng nề từ đại dịch Covid-19 và biến động sâu rộng của ngành xây dựng. Trước thách thức đó, Hòa Bình không chọn cách phòng thủ, mà chủ động tái cấu trúc toàn diện để tái định vị chính mình.

Trọng tâm của quá trình này là củng cố nội lực - từ tài chính, sản phẩm, thị trường đến tổ chức vận hành. Tập đoàn Hòa Bình tập trung vào bốn trụ cột chính gồm: Đẩy mạnh ứng dụng công nghệ xây dựng tiên tiến, tiệm cận trình độ thế giới, đặc biệt là công nghệ xanh và phát triển bền vững; kiện toàn chuỗi cung ứng cả trong nước và quốc tế để đảm bảo hiệu quả và tính cạnh tranh; tích hợp trí tuệ nhân tạo (AI) vào các mảng quản trị cốt lõi theo tiêu chuẩn ESG; triển khai chiến lược tài chính chặt chẽ.

Năng lực tự điều chỉnh kịp thời đã tạo bước ngoặt quan trọng, giúp doanh nghiệp phục hồi mạnh mẽ và lấy lại đà tăng trưởng. Trên nền tảng nội lực được củng cố, Tập đoàn từng bước mở rộng không gian phát triển ra thị trường quốc tế. Doanh nhân Lê Viết Hải - Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Xây dựng Hòa Bình chia sẻ tầm nhìn: “Khát vọng cống hiến của chúng tôi không chỉ dừng lại ở phạm vi trong nước, Hoà Bình còn mong muốn xuất khẩu dịch vụ xây dựng tổng hợp ra nước ngoài, từ đó, đưa công nghiệp xây dựng của Việt Nam trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn của quốc gia”.

Trong thực tiễn, thương hiệu xây dựng Hòa Bình đã hiện diện tại nhiều thị trường như Mỹ, Úc, Campuchia và một số quốc gia châu Phi, trong đó có Kenya, cho thấy sự chuyển dịch từ phục hồi sang khẳng định vị thế của một doanh nghiệp tư nhân Việt Nam trong giai đoạn phát triển mới.

Có thể thấy, trong mỗi nhiệm vụ phát triển mà Đảng và Nhà nước đã đặt ra, kinh tế tư nhân đều đóng vai trò cốt cán, chủ lực, từ tiên phong trong chuyển đổi mô hình tăng trưởng, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là động lực chính; hoàn thiện đồng bộ và đột phá mạnh mẽ trong xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế - xã hội; góp phần tích cực để hiện thực hóa 2 mục tiêu chiến lược 100 năm của Đảng… Từ đó, từng bước hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân lớn mạnh, ngang tầm khu vực và thế giới, dẫn dắt chuỗi giá trị trong nước và mở rộng, tham gia thị trường toàn cầu.

3. Đại hội XIV của Đảng: Củng cố tầm nhìn dài hạn trong phát triển kinh tế tư nhân

Đại hội XIV của Đảng được xác định là khởi đầu kỷ nguyên vươn mình của đất nước, với chủ trương xác lập mô hình tăng trưởng mới, lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia là động lực chính và phát triển kinh tế tư nhân được tái khẳng định là một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế.

Văn kiện trình Đại hội XIV yêu cầu tạo môi trường thuận lợi, an toàn để doanh nghiệp tư nhân tiếp cận bình đẳng và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực; mở rộng sản xuất, kinh doanh, đa dạng hóa thị trường, xây dựng và phát triển thương hiệu, nghiên cứu và ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo. Định hướng này sẽ nâng cao năng lực cạnh tranh, thúc đẩy doanh nghiệp tư nhân phát triển bền vững và khẳng định vị thế cao hơn trong chuỗi giá trị toàn cầu. Cùng với đó, yêu cầu thu hút nhà đầu tư chiến lược vào nông nghiệp, nông thôn sẽ góp phần tái cơ cấu kinh tế, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa các vùng, miền.

Văn kiện Đại hội XIV cũng thể hiện rõ định hướng chiến lược về phát triển một lực lượng doanh nghiệp tư nhân đủ mạnh để dẫn dắt nền kinh tế. Việc chú trọng hình thành các tập đoàn kinh tế tư nhân quy mô lớn, có năng lực cạnh tranh khu vực và toàn cầu nhằm tạo ra các “đầu tàu” dẫn dắt chuỗi giá trị trong nước, kết nối hiệu quả với thị trường quốc tế. Trong khi đó, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần được hỗ trợ hiệu quả trong việc tiếp cận đất đai, vốn, công nghệ, thị trường... để nhanh chóng vươn lên trở thành doanh nghiệp lớn.

Một điểm nhấn đáng chú ý khác là sự chuyển dịch từ tư duy “khuyến khích” sang “đặt hàng” và “giao nhiệm vụ”. Đại hội XIV tiếp tục nhấn mạnh yêu cầu ban hành cơ chế, chính sách giao, đặt hàng khu vực tư nhân tham gia vào các nhiệm vụ nghiên cứu khoa học trọng điểm, dự án, công trình, nhiệm vụ quan trọng quốc gia, phát triển công nghiệp quốc phòng, an ninh. Đồng thời, xây dựng cơ chế, chính sách đột phá để huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực theo mô hình mới như "lãnh đạo công - quản trị tư", "đầu tư công - quản lý tư", "đầu tư tư - sử dụng công" và các hình thức hợp tác công - tư khác… Cùng với đó, tạo điều kiện cho các doanh nghiệp tư nhân tiếp cận cơ sở hạ tầng nghiên cứu khoa học quan trọng của Nhà nước.

Điều này không chỉ mở rộng không gian phát triển cho kinh tế tư nhân, mà còn góp phần xây dựng niềm tin và động lực đầu tư dài hạn, gắn lợi ích doanh nghiệp với lợi ích chiến lược của đất nước.

Mặt khác, nhiệm vụ xây dựng, triển khai hiệu quả Chương trình phát triển 1.000 doanh nghiệp tiêu biểu, tiên phong trong đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế tuần hoàn, phát triển các ngành công nghệ cao, công nghiệp mới nổi là bước chuẩn bị quan trọng để kinh tế tư nhân không chỉ tăng trưởng về lượng, mà nâng tầm về chất.

Từ góc nhìn thực tiễn, TS. Võ Trí Thành cho rằng: “Mục tiêu khỏa lấp 60% GDP đối với khu vực kinh tế tư nhân là hoàn toàn khả thi một khi được vùng vẫy trong không gian phát triển mới và được thống kê đúng, đủ những đóng góp cụ thể". Ông nhấn mạnh, mục tiêu đã được xác định, khát vọng đã được hun đúc, thế và lực hiện nay cũng đã khác so với giai đoạn đầu Đổi mới. Do đó, không có gì là không thể khi cơ hội nhảy vọt của Việt Nam "chưa bao giờ rõ ràng như lúc này".

Có thể thấy, những chủ trương, định hướng chiến lược của Đại hội XIV hướng tới việc củng cố tầm nhìn dài hạn trong phát triển kinh tế tư nhân. Trong đó, ba đột phá chiến lược gồm thể chế và thực thi, nguồn nhân lực chất lượng cao, hạ tầng đồng bộ, hiện đại chính là khung hành động để hiện thực hóa tầm nhìn lớn; chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng... là nền tảng hành động. Những định hướng chiến lược này được kỳ vọng sẽ mở ra không gian phát triển rộng lớn hơn, khơi thông và huy động hiệu quả các nguồn lực xã hội, đồng thời hun đúc khát vọng vươn lên mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp tư nhân.

Với vai trò một động lực quan trọng nhất của nền kinh tế, tin tưởng rằng kinh tế tư nhân không chỉ có khát vọng mà đã và đang tích lũy đầy đủ nội lực để tiếp tục bứt phá, đóng góp ngày càng sâu rộng vào tăng trưởng, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, qua đó góp phần khẳng định vị thế Việt Nam trong cục diện kinh tế toàn cầu và dòng chảy văn minh của thời đại.

Trong khi đó, kinh tế là nước được xác định là chủ đạo, với yêu cầu xây dựng một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước quy mô lớn, hoạt động có hiệu quả, có năng lực cạnh tranh quốc tế đóng vai trò trụ cột, tiên phong trong một số lĩnh vực quan trọng như năng lượng, công nghệ thông tin, viễn thông, công nghiệp chế tạo, công nghiệp vật liệu mới, tài chính - ngân hàng, kết cấu hạ tầng...

Theo các chuyên gia, sự phát triển mạnh mẽ của kinh tế tư nhân và vai trò chủ đạo của kinh tế nhà nước không đối lập mà bổ trợ, gắn kết chặt chẽ với nhau trong tổng thể nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa. Kinh tế nhà nước giữ vai trò dẫn dắt và bảo đảm các cân đối lớn, trong khi kinh tế tư nhân phát huy tính năng động, sáng tạo và hiệu quả của cơ chế thị trường, và là một động lực quan trọng nhất. Sự phối hợp hài hòa giữa các khu vực kinh tế sẽ tạo nền tảng vững chắc cho tăng trưởng nhanh và bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia và hiện thực hóa mục tiêu phát triển đất nước trong giai đoạn mới./.