Đổ nợ hàng trăm tỉ đồng vì "nông thôn mới", cán bộ nói gì?

“Bộ mặt mới” của huyện nghèo nhất tỉnh

Phước Long là huyện nông thôn sâu của tỉnh Bạc Liêu, được tái lập và chính thức đi vào hoạt động từ tháng 10/2000 theo Nghị định số 51 của Chính phủ.

Từ thời điểm thành lập, huyện này được xem là địa phương nghèo nhất tỉnh Bạc Liêu, kết cấu hạ tầng hết sức kém, điện, đường, trường, trạm hầu như không có gì; Kinh tế - xã hội kém phát triển, đời sống nhân dân gặp vô vàn khó khăn.  Vì vậy, từ ngày giải phóng đến nay, huyện Phước Long vừa phải ra sức hàn gắn vết thương chiến tranh, vừa phải tập trung phát triển kinh tế, cải thiện đời sống của người dân.

Tuy nhiên, do nền kinh tế huyện chỉ dựa vào phát triển nông nghiệp, chăn nuôi thủy sản nhưng mùa màng thường xuyên gặp khó khăn do thiên tai bất lợi.

Thế nên, dù nhiều năm trăn trở, huyện Phước Long vẫn loay hoay đi tìm các giải pháp tốt nhất để nâng cao kinh tế địa phương, ổn định tình hình an ninh trật tự.  

Người dân đồng lòng xây dựng NTM tại huyện Phước Long. (ảnh Bạc Liêu Online) 

Từ năm 2010 đến nay, huyện được Ban chỉ đạo Trung ương Chương trình mục tiêu Quốc gia xây dựng NTM chọn là 1 trong 5 huyện chỉ đạo kiểm điểm của cả nước về xây dựng NTM giai đoạn 2010-2015.

Trong mục tiêu NTM thì Ban chỉ đạo yêu cầu phải đạt đủ 19 chỉ tiêu như: Tiêu chí giao thông, quy hoạch và thực hiện quy hoạch, thủy lợi điện, trường học….Vậy nhưng thời điểm bắt đầu triển khai kế hoạch xây dựng NTM, các xã trên địa bàn huyện cơ bản mới chỉ đạt được 3-4 tiêu chí. 

Được sự quan tâm chỉ đạo của Ban chỉ đạo Trung ương, các bộ ngành chức năng, sự lãnh đạo trực tiếp của Tỉnh ủy, HĐND, UBND tỉnh và Ban chỉ đạo xây dựng NTM tỉnh Bạc Liêu; Sự giúp đỡ có hiệu quả của các Sở, ngành, mặt trận, đoàn thể cấp tỉnh; Các cơ quan, đơn vị, DN trong và ngoài tỉnh; Sự năng động, sáng tạo của các ngành, các cấp và nhân dân trong huyện luôn đoàn kết một lòng, thống nhất ý chí hành động, chủ động sáng tạo, tự lực, dám nghĩ, dám làm, khắc phục khó khăn.

Từ đó Phước Long đạt được nhiều thành tựu hết sức quan trọng trên tất cả các lĩnh vực: Kinh tế- xã hội, an ninh, quốc phòng và xây dựng hệ thống chính trị vững mạnh.

Đến thời điểm hiện nay, Phước Long có 6/7 xã đạt 19/19 tiêu chí, đã được UBND tỉnh công nhận là NTM. Các chỉ tiêu kinh tế- xã hội của huyện từ năm 2010 đến nay đều đạt được và vượt kế hoạch tỉnh giao; Có nhiều chỉ tiêu đạt được rất sớm và gấp nhiều lần kế hoạch đề ra. 

Diện mạo của toàn huyện Phước Long hoàn toàn thay đổi. (ảnh Bạc Liêu Online) 

Việc thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở và công tác cải cách hành chính có bước chuyển biến tích cực; Sản xuất không ngừng phát triển, tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định ở mức cao; Chính sách xã hội thực hiện tốt, an ninh xã hội đảm bảo, thu nhập của người dân tăng cao, diện mạo xóm, ấp nông thôn thực sự đổi mới, hơn hẳn các địa phương khác trong khu vực, đời sống vật chất và tinh thần của các tầng lớp nhân dân được cải thiện và nâng lên rõ nét so với thời điểm trước khi bước vào xây dựng huyện NTM.

Sự “nhiệt tình” đáng tiếc

Tuy nhiên, dù đạt được một số thành tựu trên các phương diện nhất định, nhưng trong quá trình triển khai xây dựng NTM, cán bộ huyện Phước Long mắc một số sai phạm.

Mới đây, Ủy ban Kiểm tra (UBKT) Tỉnh ủy Bạc Liêu xác nhận đã có quyết định kỷ luật ông Phan Thành Đông- Phó bí thư kiêm Chủ tịch UBND huyện Phước Long với hình thức cảnh cáo về mặt Đảng. Cùng bị kỷ luật với hình thức tương tự còn có ông Lâm Thành Sáo- Phó bí thư kiêm Chủ tịch HĐND huyện Phước Long. Trong khi đó, ông Trần Hoàng Duyên, nguyên Bí thư Huyện ủy Phước Long bị kỷ luật với hình thức cảnh cáo về mặt Đảng.

Theo kết luận của UBKT Tỉnh ủy Bạc Liêu, trên cương vị là người đứng đầu cấp ủy nhưng trong lãnh đạo, chỉ đạo đối với công tác xây dựng cơ bản và quản lý ngân sách, ông Duyên cùng Ban Thường vụ và Thường trực huyện ủy chủ trương triển khai thực hiện nhiều dự án trong khi chưa cân đối được nguồn vốn. Có nhiều nơi, mặc dù chưa bố trí vốn nhưng vẫn chủ trương cho nhà thầu ứng vốn trước để thi công. Thậm chí có nhiều dự án đã hoàn thành và những dự án đang thi công dở dang chưa được bố trí vốn nhưng vẫn chỉ đạo tiếp tục triển khai thi công các dự án mới.

Việc làm này trái quy định pháp luật và các văn bản chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ và UBND tỉnh về xử lý nợ đọng xây dựng cơ bản, làm cho nợ đọng liên tục tăng và khó khắc phục được.

Cụ thể, năm 2013, nợ đọng của huyện Phước Long là 124,836 tỉ đồng; năm 2014 là 211,219 tỉ đồng; đến tháng 8-2015 tăng thành 350,802 tỉ đồng và đến ngày 31-12-2015, nợ đọng của huyện này đã lên đến 397,410 tỉ đồng. UBKT Tỉnh ủy Bạc Liêu đánh giá việc làm trên là cố ý làm trái, gây hậu quả nghiêm trọng. Với vai trò người đứng đầu cấp ủy, ông Duyên phải chịu trách nhiệm về những sai phạm này.

UBKT Tỉnh ủy Bạc Liêu cũng xác định việc dư luận cho rằng ông Duyên nhận chuyển tiền ngân sách vào tài khoản người thân và cá nhân ông là có thật. Cụ thể, gia đình ông Duyên đã đem tài sản (nhà, đất, sổ tiết kiệm) thế chấp ngân hàng lấy tiền cho Quỹ an sinh xã hội nông thôn mới huyện vay theo lãi suất ngân hàng với tổng số tiền cho vay là 13,450 tỉ đồng để khắc phục khó khăn khi ngân sách mất cân đối. Hiện huyện đã tạm ứng ngân sách trả cho gia đình ông Duyên 11, 717 tỉ đồng, còn nợ 2 tỉ đồng, trong đó lãi suất 267 triệu đồng…

Trong cuộc trò chuyện với chúng tôi, ông Trần Hoàng Duyên cho biết, vì quá trình triển khai xây dựng NTM, Ban chỉ đạo huyện ủy không lường hết được những khó khăn, nguồn vốn. Do Phước Long là địa bàn vùng sâu, sông ngòi chằng chịt, sức đầu tư lớn.

Ông Trần Hoàng Duyên trải lòng về quá trình xây dựng NTM. 

Có những thời điểm, vì nguồn vốn đầu tư NTM cạn kiệt nên Ban chỉ đạo huyện Phước Long bàn tính định dừng triển khai xây dựng. Sau đó, huyện xin ý kiến chỉ đạo của một số anh em trong Ban thường vụ huyện ủyvà đều đồng nhất chủ trương sẽ tiếp tục xây dựng NTM. Bởi thời điểm năm 2014, huyện Phước Long đã đi được 2/3 chặng đường xây dựng toàn bộ NTM trên địa bàn.

Vấn đề mấu chốt lớn nhất là tài chính từ Ngân sách rót về huyện hạn chế, trong khi muốn xây dựng hết phải mua vật liệu xây dựng, vì thế thường trực huyện ủy Phước Long họp bàn và thống nhất vay Ngân hàng đóng trên địa bàn huyện. Tuy nhiên, phía Ngân hàng không đồng ý cho huyện vay mà đưa ra ý kiến, chỉ chấp nhận cho vay đối với các cá nhân đứng tên chủ sở hữu tài sản.

Một lần nữa, vì quá nôn nóng để đạt được chỉ tiêu xây dựng NTM, Ban thường trực huyện ủy đã đồng ý vận động một số cán bộ công viên chức huyện nhà dùng tài sản cá nhân đứng ra vay Ngân hàng.

Đơn cử như ông Duyên, qua 8 lần dùng tài sản cá nhân thế chấp vay rồi trả liên tục trong nhiều năm là hơn 13 tỉ đồng. “Nhiều người nghĩ, con số hơn 13 tỉ là tài sản cá nhân của tôi. Nhưng thực tế, mỗi lần vay, sau đó tôi trả lại cho Ngân hàng. Tổng số tiền cộng nhiều lần lại mới thành con số hơn 13 tỉ nói trên”- ông Duyên nói.

Hay như trường hợp ông ông Lâm Thành Sáo- Phó bí thư, Chủ tịch HĐND huyện Phước Long hai lần thế chấp bằng tài sản nhà cửa vay tổng vốn 3,8 tỉ đồng. Ông Sáo và ông Duyên cho hay: “Việc lấy lãi là Ngân hàng thu, các cá nhân đứng ra vay hoàn toàn không tư lợi được bất cứ đồng tiền nào từ lãi suất”.

Ngoài ra còn một số đồng chí khác trong Ban thường vụ huyện ủy cũng dùng tài sản cá nhân thế chấp vay Ngân hàng để giải quyết khó khăn tài chính trong xây dựng NTM.

Theo bà Lê Thị Ái Nam- Phó Bí thư thường trực, Chủ tịch HĐND tỉnh Bạc Liêu nói: “Trong quá trình thực hiện xây dựng NTM, các đồng chí lãnh huyện Phước Long có một số thành tích đáng ghi nhận công lao, được Ban chỉ đạo NTM Trung ương đánh giá cao vì đời sống của người dân được cải thiện; diện mạo về toàn bộ cơ sở hạ tầng thay đổi hoàn toàn". 

Bên cạnh đó, trong quá trình chỉ đạo thực hiện NTM, các đồng chí lãnh đạo huyện ủy Phước Long đã chỉ đạo nôn nóng, vội vã dẫn đến một số sai phạm. Thường vụ Tỉnh ủy kiên quyết xử lý, không bao che, dung túng cho sai phạm. Đến thời điểm này, có 23 cán bộ huyện Phước bị xử lý từ hình thức kiểm điểm, cảnh cáo. Đây cũng cũng là bài học kinh nghiệm sâu sắc của tỉnh Bạc Liêu trong chỉ đạo điều hành trong thời gian tới./.